Gecə saat birdir. Tabloda reysinizin qarşısında əvvəl «Gecikir» yazılır, sonra yeni vaxt çıxır, sonra o vaxt da dəyişir. Ətrafdakılar kreslolarda yuxulayır, kimsə qeydiyyat masasına gedib qayıdır, heç kim heç nə bilmir. Belə gecə çoxumuzun başına gəlib. Bilməyimiz lazım olan isə budur: sərnişin sadəcə gözləməyə məhkum deyil.
İlk yarım saatda nə etməli?
Gecikmənin səbəbini soruşun. Qeydiyyat masasında və ya minmə qapısında işçilər adətən nəsə deyir: hava, texniki problem, ekipaj. Bu, sonra kompensasiya tələb edəndə vacib olacaq.
Telefonu çıxarıb tablonun, elanların və minmə talonunun şəklini çəkin. Təyyarə nə vaxt yerə endi, onu da qeyd edin. Bu kiçik «arxiv» sonra işinizə çox yarayacaq.
Yemək, taksi və ya otel üçün öz pulunuzu xərcləyirsinizsə, bütün çekləri saxlayın. Sizə vauçer və ya bonus mil təklif etsələr, imzalamazdan əvvəl oxuyun: bəzən bunu qəbul etmək pul kompensasiyasından imtina demək olur.
Hüquqlarınız haradan uçduğunuzdan asılıdır
Hamı üçün eyni qayda yoxdur. Hər şey iki suala bağlıdır: hansı ölkədən uçursunuz və hansı aviaşirkətlə.
Avropa İttifaqının qaydaları (EC 261/2004)
Dünyada sərnişini ən yaxşı qoruyan qaydalardan biridir. Aİ ölkəsindən uçursunuzsa, aviaşirkət hansı ölkənin olursa olsun, bu qaydalar sizə aiddir. Aİ-yə uçursunuzsa, yalnız Avropa aviaşirkəti ilə uçduğunuz halda aiddir. Yəni Praqadan Bakıya qayıdış reysi qorunur. Bakıdan Vyanaya gediş isə yalnız Avropa şirkətinin reysidirsə qorunur.
Təyinat yerinə üç saatdan çox gecikmə ilə çatmısınızsa və ya reys uçuşa 14 gündən az qalmış ləğv olunubsa, məsafədən asılı olaraq 250, 400 və ya 600 avro kompensasiya ala bilərsiniz. Bir şərt var: səbəb fövqəladə hal olmamalıdır. Fırtına, dispetçerlərin tətili və təhlükəsizlik problemləri adətən fövqəladə sayılır. Texniki nasazlıq və ekipaj çatışmazlığı isə adətən sayılmır.
Başqa ölkələr
Türkiyə, Böyük Britaniya və bir sıra başqa ölkələrin öz qaydaları var. Azərbaycanda bu məsələləri aviasiya qanunvericiliyi və aviaşirkətin daşıma şərtləri tənzimləyir. Konkret halda ən etibarlı mənbə aviaşirkətin saytındakı daşıma şərtləridir.
Gözləyərkən sizə nə borcludurlar?
Gecikmə uzananda aviaşirkət sizə qayğı göstərməlidir. Aİ qaydalarında bu belə görünür: məsafədən asılı olaraq iki-dörd saatdan sonra yemək və içki, uçuş ertəsi günə qalırsa, otel və otelə gediş-gəliş, bir də zəng və ya e-poçt imkanı.
Burada bir maraqlı məqam var. Qayğı səbəbdən asılı deyil. Gecikmə pis hava ucbatından olsa belə, kompensasiya düşməyə bilər, amma yemək və otel hüququnuz qalır.
Reys ümumiyyətlə ləğv olunsa
Adətən iki yol təklif olunur. Ya istifadə etmədiyiniz biletin pulunu geri alırsınız, ya da sizi ilk imkanda və ya sizə uyğun tarixdə başqa reysə keçirirlər. Hansını seçəcəyiniz sizin qərarınızdır.
Transferli səfərdə bütün marşrut bir biletdədirsə, aviaşirkət sizi son nöqtəyə çatdırmağa borcludur. Ayrı-ayrı biletlərlə isə bu qoruma yoxdur və birinci reysin gecikməsi ikincini sizin probleminizə çevirir. Fərqi transferli uçuşlar yazımızda izah etmişik.
Çamadan gəlmədisə
Lentin yanında çox gözləməyin. Hava limanından çıxmazdan əvvəl baqaj axtarışı masasına gedin və akt (PIR) yazdırın. Bu kağız olmadan sonra iddia etmək çox çətinləşir. Beynəlxalq reyslərdə baqaja görə məsuliyyəti Monreal Konvensiyası müəyyən edir. Çantanı necə yığmaq barədə baqaj qaydaları yazımıza da baxın.
Kompensasiyanı necə tələb etmək olar?
Evə qayıdandan sonra aviaşirkətin saytında müraciət formasını doldurun və ya yazılı şikayət göndərin. Bilet nömrəsini, reys məlumatlarını, minmə talonunu və çeklərin surətini əlavə edin. Cavab gəlmirsə, uçduğunuz ölkənin aviasiya orqanına müraciət edə bilərsiniz.
Kompensasiya şirkətləri bu işi sizin yerinizə görür, amma pulun bir hissəsini özlərinə götürür. Sadə hallarda özünüz yazsanız, məbləğin hamısı sizdə qalır.
Növbəti səfəri planlaşdıranda uçuşları AviaBazaar-da müqayisə edin və transferlər arasında rahat vaxt olan marşrutu seçin. Bu, gecəni hava limanında keçirmək riskini xeyli azaldır.
Bu yazı ümumi məlumat üçündür, hüquqi məsləhət deyil. Mübahisəli halda aviaşirkətin daşıma şərtlərinə baxın və ya hüquqşünasla danışın.
